„Mamy już Zabbixa, po co nam jeszcze coś do bezpieczeństwa, skoro on i tak wszystko monitoruje.” Albo w drugą stronę: „postawiliśmy Uptime Kumę, monitoring z głowy”. Obie wypowiedzi słyszymy regularnie i obie są błędne, bo Wazuh, Zabbix i Uptime Kuma odpowiadają na zupełnie różne pytania. Zanim zdecydujesz, co wdrożyć, sprawdź, gdzie kończy się jedno narzędzie, a zaczyna drugie. Dublowanie funkcji kosztuje tyle samo czasu co dziura w pokryciu.
Trzy narzędzia, trzy pytania
Najłatwiej to ułożyć sobie tak:
- Uptime Kuma pyta, czy usługa w ogóle odpowiada.
- Zabbix pyta, czy infrastruktura obsługująca usługę ma się dobrze.
- Wazuh pyta, czy ktoś próbuje się do tej infrastruktury włamać albo już to zrobił.
To trzy warstwy jednego systemu. Strona WWW może odpowiadać (Uptime Kuma zielony), a serwer pod spodem ma dysk zapełniony w 95% i za chwilę padnie (widzi to Zabbix). Serwer może mieć świetne parametry, podczas gdy od tygodnia ktoś loguje się na niego z Wietnamu, zgadując hasła brute force. Złapie to Wazuh, Zabbix i Kuma nie. Pełnego obrazu nie da żadne z nich osobno.
Uptime Kuma: czy usługa żyje
Uptime Kuma sprawdza dostępność z zewnątrz albo z wewnątrz sieci: pinguje adres, odpytuje port, czyta kod HTTP strony, czasem certyfikat SSL. Gdy usługa nie odpowie w oczekiwanym czasie, wysyła powiadomienie i pokazuje to na publicznej stronie statusu. Sprawdza się u klienta, który chce wiedzieć, czy sklep internetowy działa, i u właściciela firmy, który woli dostać SMS-a, zanim zadzwoni zdenerwowany kontrahent. Przyczyna awarii go nie obchodzi, liczy się sam fakt. Konfiguracja zajmuje kilkanaście minut, a postawienie narzędzia od zera opisaliśmy we wpisie o Uptime Kuma. Mikrofirmie z jedną stroną WWW i jednym serwerem pocztowym zwykle taki krok wystarcza na początek, żeby przestać dowiadywać się o awarii od klienta.
Zabbix: kondycja infrastruktury
Zabbix schodzi poziom głębiej. Zbiera metryki: obciążenie CPU, zużycie RAM, wolne miejsce na dysku, temperaturę kontrolera RAID, stan usług systemowych, ruch sieciowy, kolejki w bazie danych. Mówi nie tylko „jest źle teraz”, ale pokazuje też trend. Dysk zapełnia się w tempie 2% tygodniowo? Za sześć tygodni będzie problem, jeśli nikt nie zareaguje. Zabbix służy do planowania pojemności, wychwytywania powolnej degradacji i budowania sensownych progów alarmowych, żeby nie gasić pożarów po fakcie. Dobrze radzi sobie też tam, gdzie IT styka się z budynkiem, na przykład w monitoringu z automatyką budynkową, o czym pisaliśmy przy integracji z monitoringu z automatyką. Chcesz do tego czytelne wykresy i dashboardy? Postaw od razu Zabbix z Grafaną. Surowe wykresy Zabbixa są funkcjonalne, ale dopiero Grafana robi z nich coś, na co ogląda się codziennie.
Wazuh: bezpieczeństwo i wykrywanie zagrożeń
Wazuh to inna kategoria. Zbiera logi ze wszystkich serwerów i stacji, koreluje je i szuka wzorców typowych dla ataku: powtarzające się nieudane logowania, zmiany w plikach systemowych, nowe konto administratora dodane o trzeciej w nocy, ruch do znanego adresu C2. Pilnuje integralności plików, wykrywa podatności w zainstalowanym oprogramowaniu i pomaga odtworzyć chronologię incydentu, gdy już do niego dojdzie. Zabbix zobaczy skok CPU serwera do 100%, ale nie rozstrzygnie, czy to backup, czy koparka kryptowalut w złośliwym oprogramowaniu. Wazuh to rozróżni, bo patrzy na to, co dzieje się w systemie, a nie tylko na liczby.
Zestawienie różnic
Żeby nie zgadywać, które narzędzie weźmie dany problem, mamy to w jednym miejscu:
- Pytanie. Uptime Kuma: czy usługa odpowiada. Zabbix: czy zasoby i wydajność są w normie. Wazuh: czy ktoś narusza bezpieczeństwo.
- Źródło danych. Uptime Kuma sprawdza z zewnątrz (ping, HTTP, port). Zabbix zbiera metryki przez agenta, SNMP lub API. Wazuh analizuje logi i zdarzenia systemowe.
- Typowy alert. Uptime Kuma: „strona nie odpowiada od 3 minut”. Zabbix: „dysk zapełniony w 92%, trend rosnący”. Wazuh: „15 nieudanych logowań SSH w minutę z jednego adresu”.
- Horyzont czasowy. Uptime Kuma działa w czasie rzeczywistym i pyta „teraz”. Zabbix pokazuje trendy i historię tygodni oraz miesięcy. Wazuh koreluje zdarzenia i rekonstruuje chronologię incydentu.
- Odbiorca wyniku. Uptime Kuma: właściciel i klient (dostępność usługi). Zabbix: administrator infrastruktury (kondycja sprzętu i usług). Wazuh: osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo i zgodność.
Trzy narzędzia a NIS2
NIS2 wymaga wykrywania incydentów i zgłaszania ich w określonych terminach, a do tego trzeba widzieć wszystkie trzy poziomy naraz. Sama dostępność usługi (Uptime Kuma) nie wystarczy, bo strona działa normalnie, gdy w tle trwa eksfiltracja danych. Sama wydajność (Zabbix) też nie, bo atakujący często działa tak, żeby nie obciążać zasobów. Dopiero warstwa bezpieczeństwa (Wazuh) odpowiada, czy to, co się dzieje, jest incydentem w rozumieniu przepisów. Razem dają pełny obraz: co widzi klient, co administrator i co zespół bezpieczeństwa. Taki obraz audytor NIS2 chce zobaczyć podczas kontroli.
Zestaw i kolejność wdrażania
Dla małej firmy sensowna kolejność jest taka:
- Uptime Kuma. Stawiasz w godzinę, bez kosztów licencji, a pożytek jest natychmiast: przestajesz dowiadywać się o awarii od klienta.
- Zabbix (najlepiej z Grafaną). Agenty i progi wymagają więcej czasu, za to widzisz kondycję sprzętu i planujesz wymianę dysku czy rozbudowę RAM, zanim awaria zaskoczy Cię w piątek wieczorem.
- Wazuh. Najbardziej złożony we wdrożeniu, reguły trzeba stroić, żeby nie utonąć w fałszywych alarmach. Bez niego nie odpowiesz jednak na pytanie o incydenty bezpieczeństwa, a od tego zależy zgodność z NIS2.
Dla firmy z kilkunastoma czy kilkudziesięcioma stanowiskami taki zestaw, uruchomiony w tej kolejności, w kilka tygodni daje kompletny obraz infrastruktury. Komercyjne platformy „wszystko w jednym” kosztują więcej, a i tak zwykle trzeba je dostrajać pod specyfikę firmy.
Unikaj duplikowania funkcji
Częsty błąd wygląda tak: ktoś konfiguruje w Zabbixie alert na nieudane logowania SSH, bo „przecież Zabbix też umie czytać logi”, a obok działa Wazuh. Efekt to dwa alerty o tym samym zdarzeniu, do dwóch różnych osób, z dwoma progami czułości. Reguła podziału jest prosta: dostępność w Uptime Kumie, wydajność i zasoby w Zabbixie, bezpieczeństwo i logi w Wazuh. Gdy łapiesz się na konfigurowaniu w jednym narzędziu czegoś, co robi już inne, zatrzymaj się. Ta praca będzie potem wymagać utrzymania przy każdej zmianie.
Samo zainstalowanie narzędzi obok siebie nie daje jeszcze systemu reagowania na incydenty. W następnym wpisie cyklu pokażemy, jak skonfigurować monitoring, żeby wspierał zgłoszenie incydentu w terminach NIS2, czyli 24 i 72 godziny: z alertu ma powstać udokumentowana procedura, a nie tylko wiadomość w Telegramie. Jeśli wolisz, żeby ktoś dobrał narzędzia i spiął je w jeden system, w Zjawa.IT stawiamy monitoring dostępności, wydajności i bezpieczeństwa pod klucz, dopasowany do wielkości firmy. Umów krótką rozmowę.
