Właściciele małych firm zwykle wyobrażają sobie atak jako coś, co dzieje się w serwerowni: ktoś włamuje się na serwer, szyfruje bazę, żąda okupu. W praktyce najczęściej dzieje się coś dużo bardziej przyziemnego. Pracownik z księgowości dostaje maila, klika w link, wpisuje hasło do domeny na fałszywej stronie logowania. Albo ktoś zostawia RDP wystawiony na świat i boty przez tydzień próbują zgadnąć hasło administratora. Punktem wejścia jest stacja robocza i konto w Active Directory, nie sam serwer. Dlatego monitoring, który patrzy tylko na serwerownię, a ignoruje to, co dzieje się na laptopach i komputerach w biurze, łapie problem zwykle za późno.
Wazuh, o którym pisaliśmy przy okazji monitoringu logów w małej firmie, ma agenta na Windows, który potrafi czytać dzienniki zdarzeń systemowych w czasie rzeczywistym i przesyłać je do centralnego serwera. To pozwala zobaczyć, co dzieje się na każdej stacji i na kontrolerze domeny, zanim incydent urośnie do rozmiarów, które zauważy księgowa albo klient.
Co agent Wazuh właściwie zbiera z Windows
Agent instalowany na stacji roboczej albo serwerze Windows podłącza się do dzienników zdarzeń systemu (Event Log) i wysyła interesujące wpisy do managera Wazuh. Trzy dzienniki mają tu największe znaczenie:
- Security – logowania, wylogowania, próby uwierzytelnienia, zmiany w grupach i kontach, dostęp do obiektów objętych audytem.
- System – start i zatrzymanie usług, restarty, błędy sterowników, zmiany konfiguracji systemowej.
- Application – błędy aplikacji, które czasem są pierwszym sygnałem, że coś na maszynie działa nietypowo.
Samo zbieranie logów niewiele daje, jeśli nikt ich nie czyta. Sens tej całej układanki leży w regułach dekodujących zdarzenia i generujących alerty, kiedy dzieje się coś, co odbiega od normy. Wazuh ma gotowy zestaw reguł pod Windows Security Log, więc nie trzeba pisać ich od zera, ale warto wiedzieć, na co realnie patrzeć.
Jakie alerty faktycznie mają znaczenie
Nie każdy wpis w dzienniku Security wymaga reakcji. Bez ważenia sygnałów admin dostaje setki powiadomień dziennie i po tygodniu przestaje je czytać. Warto skupić się na kilku wzorcach, które w praktyce zwiastują problem.
Serie nieudanych logowań
Zdarzenie 4625 (nieudane logowanie) pojawiające się pojedynczo to normalka, ktoś się pomylił we własnym haśle. Ale dziesiątki takich zdarzeń w ciągu kilku minut, zwłaszcza z różnymi nazwami kont na tej samej stacji, to typowy obraz ataku brute force albo password spraying. Jeśli te próby przychodzą z jednego IP spoza firmy na serwer z RDP, to sygnał, żeby natychmiast sprawdzić, czy port faktycznie musi być wystawiony na zewnątrz.
Blokady kont
Zdarzenie 4740 informuje o zablokowaniu konta po przekroczeniu limitu prób logowania. Jedna blokada w miesiącu to często pracownik, który zapomniał hasła po urlopie. Kilka blokad tego samego konta w krótkim czasie, szczególnie jeśli użytkownik twierdzi, że nic nie robił, to już sygnał, że ktoś próbuje się do tego konta dostać z zewnątrz albo z zainfekowanej maszyny w sieci.
Nowe konta i zmiany w grupach uprzywilejowanych
To jest kategoria, którą trzeba traktować priorytetowo. Zdarzenie 4720 (utworzenie konta) albo 4728/4732/4756 (dodanie użytkownika do grupy, w tym do Administratorów domeny albo lokalnych administratorów) poza normalnym procesem onboardingu to jeden z najbardziej wiarygodnych sygnałów, że w sieci dzieje się coś złego. Atakujący, który zdobył dostęp, prawie zawsze w pewnym momencie próbuje sobie zapewnić trwały, uprzywilejowany dostęp, właśnie tworząc konto albo dorzucając istniejące do grupy administratorów. Taki alert powinien iść od razu do osoby, która może zareagować, nie czekać w kolejce logów do przejrzenia raz w tygodniu.
Logowania poza godzinami pracy
Konto księgowej logujące się o 3:12 w nocy w niedzielę, kiedy firma pracuje od 8 do 16 w dni robocze, rzadko oznacza pracowitość. Wazuh pozwala budować reguły korelujące zdarzenia logowania (4624) z porą dnia i dniem tygodnia, więc taki wzorzec da się wyłapać automatycznie, zamiast liczyć na to, że ktoś przypadkiem zauważy go w logach.
Kontroler domeny to najcenniejszy punkt obserwacji
W małej firmie z Active Directory kontroler domeny widzi każde logowanie w sieci, każdą zmianę w grupach, każde utworzenie i usunięcie konta. To najlepsze miejsce do zainstalowania agenta Wazuh, bo daje wgląd centralny, a nie tylko lokalny widok pojedynczej stacji. Na kontrolerze domeny warto włączyć zaawansowane audytowanie zasad grupy (Advanced Audit Policy) dla kategorii Account Logon, Account Management i Logon/Logoff, bo domyślne ustawienia Windows Server często rejestrują zbyt mało szczegółów, żeby reguły Wazuh miały z czego wyciągać sensowne alerty.
Warto też pilnować zdarzeń związanych z Kerberos, takich jak 4768 i 4769, bo nietypowe wzorce żądania biletów bywają oznaką ataków typu Kerberoasting, czyli próby wyciągnięcia hashy haseł kont usługowych do złamania offline. To technika, która w małych firmach jest rzadko monitorowana, a bywa wykorzystywana właśnie dlatego, że nikt jej nie pilnuje.
Sysmon jako wzmocnienie widoczności
Standardowy Event Log Windows rejestruje logowania i zmiany w kontach, ale niewiele mówi o tym, co dokładnie dzieje się wewnątrz procesów. Tu wchodzi Sysmon, darmowe narzędzie z pakietu Sysinternals, które instaluje się obok agenta Wazuh i loguje znacznie bardziej szczegółowe zdarzenia: uruchamianie procesów z pełną linią komend, połączenia sieciowe nawiązywane przez konkretne aplikacje, tworzenie i modyfikację plików wykonywalnych, ładowanie sterowników.
Dla małej firmy Sysmon jest tym elementem, który pozwala odróżnić „ktoś uruchomił PowerShell, żeby zrobić coś normalnego” od „ktoś uruchomił PowerShell z zakodowanym base64 poleceniem pobierającym plik z nieznanego serwera”. Bez Sysmona ten drugi scenariusz często ginie w tle, bo standardowy log Windows w ogóle nie rejestruje treści komend.
To uzupełnienie, nie zamiennik podstawowych zabezpieczeń
Trzeba jasno powiedzieć: monitoring w Wazuh niczego sam z siebie nie blokuje. To system detekcyjny, nie prewencyjny. Jeśli konto domenowe ma słabe hasło i nie ma włączonego drugiego składnika logowania, Wazuh może najwyżej dać znać, że ktoś się właśnie do niego dostał, kiedy szkoda już częściowo się dzieje. Dlatego monitoring stacji i logowań ma sens dopiero jako uzupełnienie podstaw, o których pisaliśmy przy okazji MFA i menedżera haseł: jeśli w firmie nie ma wymuszonego drugiego składnika logowania, to jest to pierwsza rzecz do wdrożenia, przed jakąkolwiek platformą SIEM.
To samo dotyczy kont w chmurze. Jeśli firma korzysta z Microsoft 365, monitoring lokalnych stacji trzeba połączyć z pilnowaniem logowań do Microsoft 365, bo atakujący coraz częściej w ogóle omijają domenę lokalną i celują prosto w konto w chmurze, gdzie dane firmy i tak w dużej mierze już są.
Co dalej w cyklu
Same alerty w konsoli Wazuh nic nie dadzą, jeśli nikt nie zobaczy ich na czas. W kolejnym wpisie pokażemy, jak podpiąć powiadomienia z Wazuh i Zabbix do Slacka, Teams, na e-mail i SMS, tak żeby krytyczny alert trafił do właściwej osoby w kilka minut, a nie zginął w konsoli, do której admin zagląda raz dziennie.
W Zjawa.IT stawiamy monitoring bezpieczeństwa pod klucz: instalujemy i konfigurujemy agentów Wazuh na stacjach i kontrolerze domeny, dobieramy reguły audytu do realiów Twojej firmy i dopinamy Sysmon tam, gdzie standardowy log to za mało. Napisz do nas.
