W nocy z 11 na 12 października 2026 r. we Francji zaczęły się psuć chłodnie w supermarketach. Temperatura w części sklepów podskoczyła do około 50 stopni Celsjusza, a rano personel zastał ciepło tam, gdzie miało być zimno i w dzienniku sterownika zmiany nastaw, których nikt z nich nie wprowadził.
Przebieg ataków
To pierwszy odnotowany epizod fali, która od października 2026 r. przeszła przez europejskie supermarkety. Później incydenty zgłaszano m.in. w Belgii, Luksemburgu, Szwecji, Irlandii, Holandii i Estonii, a poszkodowana została także branża mięsna w Wielkiej Brytanii. Opisują to między innymi Bruce Schneier, Scientific American i IT Security Guru.
Schemat był prosty. Napastnicy zdalnie przejmowali sterowniki chłodnicze dostępne z internetu i przestawiali je w tryb rozmrażania lub grzania. Przez noc towar się psuł, część żywności trzeba było zutylizować.
Sterowniki Danfoss i znane podatności
Celem były sterowniki chłodnicze Danfoss, modele AK-SM 800A oraz XWEB Pro, widoczne z internetu. Napastnicy skorzystali z podatności ujawnionych wcześniej i niezałatanych. Dla jednego z tych systemów ostrzeżenie o luce tego typu krążyło od maja 2025 r., więc nowa dziura nie była potrzebna. Wystarczyło znaleźć urządzenie, którego nikt nie zaktualizował.
Badacze (m.in. Claroty i Forescout) naliczyli tysiące takich interfejsów otwartych na świat. Jedno z zestawień podaje blisko 13 000 wystawionych usług chłodniczych globalnie. Nie każda jest podatna, ale każda da się znaleźć wyszukiwarką.
Kto stoi za atakami i co z Polską
Do ataków przyznały się prorosyjskie grupy NoName057(16) oraz Z-Pentest. Ich udział nie został potwierdzony, więc to deklaracje, nie ustalenia. Dla właściciela sklepu ma to zresztą drugorzędne znaczenie: sterownik w internecie wpada w ręce tego, kto trafi na niego pierwszy.
W sprawie Polski doniesienia są niejednoznaczne. Pojawiły się wzmianki o kłopotach z chłodnictwem, m.in. w jednym ze sklepów w Olsztynie, ale związek z cyberatakiem nie został potwierdzony. Polski GIS wydał za to ostrzeżenie dla przedsiębiorców. Szerszy opis od strony OT i handlu jest w artykule Security bez tabu.
Skąd te włamania
Eksperci wskazują powtarzające się przyczyny i żadna nie jest egzotyczna. Pierwsza to przestarzały firmware: sterownik pracuje latami, bo „działa i nie trzeba go ruszać”, a poprawka od dostawcy leży niewgrana. Druga to płaska sieć, w której chłodnia siedzi obok kas, komputerów biurowych i Wi-Fi dla gości. Trzecia to zdalny dostęp serwisowy podany wprost do internetu, bo serwisant chciał podgląd z telefonu i ktoś otworzył port na routerze.
Ten ostatni punkt często wprowadza firma chłodnicza albo instalator, a właściciel dowiaduje się o nim za późno. Bez spisu urządzeń w sieci nie wiadomo, co widać z zewnątrz.
Zabezpieczenia
Duży budżet nie jest do tego potrzebny. Większość to porządek i decyzje, które da się podjąć w tydzień.
Co robić:
- Sprawdź router i przekierowania portów, żeby sterowniki chłodnicze nie były dostępne z internetu.
- Zdalny serwis prowadź przez VPN, z własnym kontem serwisanta, które da się odebrać.
- Wydziel osobny VLAN dla OT: chłodnie, wentylacja, sterowniki, czujniki, z ograniczoną komunikacją do reszty sieci.
- Ustal, kto aktualizuje firmware, zapisz to w umowie serwisowej i zapytaj dostawcę, jak długo wspiera dane urządzenie.
- Pilnuj temperatury niezależnym czujnikiem z alertem SMS lub e-mail.
- Spisz procedurę na awarię: kto dostaje alert, gdzie przenieść towar, kogo wezwać, kiedy powiadomić odbiorców i inspekcję.
Czego unikać:
- Otwartych portów „tylko na chwilę” dla serwisu.
- Haseł wspólnych dla całej ekipy i firm zewnętrznych.
- Alertów generowanych wyłącznie przez sam sterownik.
Niezależny monitoring jest ważniejszy, niż się wydaje. Alert wysłany z urządzenia, które właśnie przejął napastnik, nie dotrze do nikogo. Sprawdzają się tu proste narzędzia, o których pisaliśmy przy okazji monitoringu (Zabbix, Uptime Kuma).
NIS2 i CRA
Chłodnictwo bywa częścią ciągłości działania w handlu, żywności i ochronie zdrowia, a to sektory objęte NIS2. Dyrektywę (UE) 2022/2555 wdrożyła w Polsce nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC), która weszła w życie 3 kwietnia 2026 r. Podmioty dzielą się na kluczowe i ważne, a ich główne obowiązki to:
- zarządzanie ryzykiem przez adekwatne środki techniczne i organizacyjne,
- zgłaszanie poważnych incydentów do właściwego CSIRT etapami: wczesne ostrzeżenie w ok. 24 godziny, zgłoszenie w 72 godziny, raport końcowy po ok. miesiącu,
- bezpieczeństwo łańcucha dostaw, w tym firm serwisowych i dostawców urządzeń,
- odpowiedzialność kierownictwa za całość tych działań.
Czy firma podlega przepisom, zależy od sektora i wielkości, co trzeba sprawdzić osobno. Nawet poza zakresem ustawy można być dostawcą kogoś, kto w nim jest, i dostać od niego pytania o zabezpieczenia własnej infrastruktury.
Drugi akt to CRA, czyli rozporządzenie (UE) 2024/2847 (tekst na EUR-Lex). Dotyczy produktu, a nie organizacji: producenci urządzeń z elementami cyfrowymi mają zapewnić bezpieczeństwo od fazy projektu, zarządzać podatnościami i dostarczać aktualizacje. Obowiązki zgłoszeniowe producentów obowiązują od 11 września 2026 r., pełne stosowanie od 11 grudnia 2027 r. Przy zakupie sterownika to dobry argument: pytaj, czy producent daje aktualizacje i na jak długo.
Powyższy opis przepisów ma charakter informacyjny i nie zastępuje opinii prawnika. Aktualny stan prawny sprawdź w Dzienniku Ustaw i w tekstach aktów, a w razie wątpliwości z kimś, kto zna Twoją branżę.
Dalsze wpisy z cyklu
To pierwszy tekst z cyklu o bezpieczeństwie IoT i OT w małych i średnich firmach pod kątem NIS2 i CRA. Zamrażarkom i chłodnictwu poświęcimy jeszcze osobny wpis od strony technicznej, potem wezmiemy na warsztat ładowarki aut elektrycznych, inteligentne liczniki prądu i czujniki temperatury z wilgotnością. Cykl zamknie praktyczny playbook zabezpieczania IoT krok po kroku.
Zjawa.IT inwentaryzuje i zabezpiecza urządzenia IoT oraz OT pod klucz: od spisu sprzętu i sprawdzenia ekspozycji, przez segmentację i bezpieczny dostęp serwisowy, po monitoring z alertami i procedurę na incydent. Jeśli nie wiesz, co Twoja chłodnia lub magazyn pokazują światu, napisz do nas, a zaczniemy od krótkiej rozmowy.
