W poniedziałek rano dzwoni klient: „wasz system w piątek wieczorem znowu nie działał, chcemy rekompensatę”. Można grzebać w logach serwera i odtwarzać zdarzenia z pamięci. Można też otworzyć jeden dashboard i pokazać, że awaria trwała 6 minut, o 20:14 przyszło powiadomienie na Telegramie, a o 20:19 usługa wróciła. Kiedy audytor NIS2 albo klient pytają coraz częściej „a jak to udowodnicie”, druga droga jest po prostu dowodem.
W poprzednim wpisie o podstawach Uptime Kuma pokazaliśmy, jak postawić monitoring dostępności za 0 zł. Tym razem robimy z niego narzędzie, które odpiera roszczenia klientów i odpowiada na pytania audytora i przy okazji wyświetla zielone kropki na ekranie w serwerowni.
Status page wewnętrzna i publiczna
Uptime Kuma pozwala postawić dowolną liczbę status page’ów, każdą z innym zestawem monitorów i poziomem szczegółów. Warto rozdzielić dwa przypadki.
Wewnętrzna, dostępna z sieci firmowej albo po VPN, pokazuje wszystko: nazwy serwerów, adresy IP, porty, czasy odpowiedzi w milisekundach. Używa jej Twój zespół albo administrator klienta, kiedy trzeba szybko ustalić, co leży.
Publiczna patrzy na usługi oczami klienta. Widnieją na niej pozycje w rodzaju „Strona www”, „Poczta firmowa”, „System CRM”, bez adresów IP i szczegółów infrastruktury, których osoby z zewnątrz znać nie muszą. Dodajesz krótki opis i logo klienta, i gotowe. Taką stronę możesz dołączyć do umowy SLA: zamiast obiecywać dostępność na słowo, dajesz adres, pod którym klient sam sprawdzi historię. Rozmowa o reklamacji przestaje być wymianą twierdzeń, bo obie strony patrzą w te same dane.
Dobór monitorów
Monitorowanie wszystkiego, co się da, mija się z celem. Pokrywasz to, co wpływa na pracę firmy klienta i co wypłynie w rozmowie o SLA.
- HTTP/HTTPS dla stron i aplikacji. Sprawdzasz odpowiedź serwera, kod 200 i oczekiwaną treść. Monitor typu „keyword” złapie sytuację, w której serwer żyje, a aplikacja pokazuje błąd 500 zamiast strony głównej.
- Port TCP dla usług bez interfejsu www, jak baza danych, serwer RDP czy własna aplikacja na niestandardowym porcie. Test obejmuje samo nawiązanie połączenia.
- Ping (ICMP) daje podstawową dostępność hosta w sieci i przydaje się przy routerach, urządzeniach sieciowych i drukarkach serwerowych.
- Certyfikaty SSL. Uptime Kuma sam liczy dni do wygaśnięcia certyfikatu monitorowanej domeny i ostrzega z wyprzedzeniem. To jeden z najtańszych sposobów, by nie usłyszeć od klienta „strona pokazuje błąd bezpieczeństwa”.
- SMTP lub IMAP dla poczty, żeby wiedzieć, czy serwer przyjmuje połączenia. Awaria poczty firmowej boli klienta bardziej, niż wielu administratorom się zdaje, bo odcina go od jego własnych klientów.
- Monitor typu DNS pokazuje, czy domena rozwiązuje się z zewnątrz. Bywa to pierwszy objaw kłopotów u rejestratora albo w konfiguracji strefy.
Typowy klient MŚP potrzebuje 8-15 monitorów, a nie setek. Obejmij usługi wymienione w SLA oraz te, które klient uzna za krytyczne, jeśli zapytasz go wprost.
Progi i powiadomienia
Domyślnie Uptime Kuma sprawdza większość monitorów co 60 sekund i po jednym nieudanym teście uznaje usługę za niedostępną. Warto to dostroić, żeby chwilowe zacięcie sieci nie zalewało skrzynki fałszywymi alarmami.
- Ustaw „Retries” na 2-3 przed oznaczeniem usługi jako DOWN, z odstępem 20-30 sekund. Jedno zerwane połączenie nie powinno budzić nikogo o 3 w nocy.
- Usługom krytycznym (strona sprzedażowa, system płatności) skróć interwał do 30 sekund, żeby wykrywanie awarii nie zjadało budżetu dostępności z SLA.
- Certyfikaty SSL ostrzegaj 14 i 7 dni przed wygaśnięciem, a nie w dniu wygaśnięcia.
Kanały powiadomień rozdziel według wagi zdarzenia. Mail jest archiwum, do którego zawsze można wrócić i pokazać datę zgłoszenia, ale nikt nie czyta go na bieżąco. Telegram (własny bot, kilka minut konfiguracji) dostarcza powiadomienie na telefon w kilka sekund od wykrycia awarii, co w małym zespole IT zwykle wystarcza. Webhook do Slacka albo Teams działa tam, gdzie zespół i tak siedzi w tym narzędziu cały dzień, bo alert ląduje na kanale, na którym ktoś go zobaczy przy okazji. Dobrze działa zestaw: Telegram dla dyżurnego technika, webhook na kanał zespołowy i mail jako zapasowy log.
SLA poparte danymi
Tu wracamy do sedna. Gdy z klientem podpisujesz umowę SLA, pojawia się w niej zwykle liczba w rodzaju „99,5% dostępności miesięcznie”. Bez narzędzia, które ją mierzy, to tylko obietnica. Uptime Kuma liczy ją automatycznie: dla każdego monitora widzisz procent uptime za 24 godziny, 30 dni i rok oraz pełną historię incydentów z dokładnymi znacznikami czasu.
Podczas audytu NIS2 albo rozmowy o rozszerzeniu umowy mocniej brzmi wykres z ostatnich 90 dni i lista trzech incydentów, każdy poniżej 10 minut, niż zapewnienie, że u Ciebie rzadko coś pada. Gdy klient kwestionuje reklamację, eksportujesz historię monitora i pokazujesz dokładny czas awarii, bez sporu o to, kto co pamięta. Działa to też w drugą stronę. Jeśli w danym miesiącu SLA faktycznie nie zostało dotrzymane, dane są jednoznaczne i rekompensatę ustala się szybciej.
Granice Uptime Kuma
Łatwo uznać jedno narzędzie za cały monitoring, więc powiedzmy to wprost. Uptime Kuma odpowiada na pytanie „czy usługa działa”. Dlaczego działa wolno i kto próbował się do niej dostać, tego nie powie.
- Nie zastąpi SIEM: nie analizuje logów bezpieczeństwa, nie koreluje zdarzeń z różnych systemów, nie wykryje próby włamania ani anomalii w ruchu.
- Wydajności nie mierzy w głąb. Zobaczysz, że strona odpowiada w 300 ms, ale nie dowiesz się, że baza dławi się na jednym zapytaniu albo że serwerowi kończy się pamięć RAM.
- Nie alarmuje na metryki systemowe. Obciążenie CPU, wolne miejsce na dysku i zużycie pamięci to robota dla innego narzędzia.
Uptime Kuma sprawdza się jako pierwsza warstwa stosu, z widokiem „działa albo nie działa” i dowodem dla klienta. Obok stawia się narzędzie do monitoringu wydajności i zasobów serwera, a w firmach o wyższych wymaganiach także właściwy SIEM do analizy bezpieczeństwa. Jedno narzędzie pilnuje dostępności z zewnątrz, drugie kondycji od środka, trzecie bezpieczeństwa. Osobno każde ma lukę, razem dają pełny obraz.
W kolejnym wpisie zejdziemy do tej drugiej warstwy i pokażemy Zabbixa w praktyce: szablony, wyzwalacze i eskalacje, których używamy u klientów i to, czego brakuje w domyślnej instalacji.
Monitoring dostępności stawiamy w Zjawa.IT pod klucz, od instalacji Uptime Kuma i doboru monitorów, przez powiadomienia, po status page do pokazania klientowi jako dowód SLA. Jeśli przy następnej awarii chcesz mieć twarde dane zamiast domysłów, zgłoś się do nas.
